काठमाडौं : वार्ता चलिरहेको बेला शान्तिको कुरा गर्दागर्दै अमेरिकाले इरानमाथि फेरि आक्रमण गरेको छ। यो घटनाले मध्यपूर्वमा चलिरहेको युद्धलाई थप जटिल बनाएको छ र दुवै पक्षबीचको विश्वासको खाडललाई अझ गहिरो बनाएको छ।
गत हप्तादेखि नै इरानी लक्ष्यहरूमाथि निरन्तर आक्रमण गरिरहेको अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले आइतबार राति दक्षिणी इरानको गोरुक शहर र केश्म टापुमा रहेका राडार स्टेसन तथा ‘कमान्ड एन्ड कन्ट्रोल’ केन्द्रहरूलाई निशाना बनाएर शक्तिशाली हवाई हमला गरेको छ।
आक्रमणको केही घण्टाभित्रै इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) ले दक्षिणी इरानमा रहेको अमेरिकी सैन्य अड्डामाथि जवाफी आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। यसैबीच कुवेती सेनाले आफ्नो वायु रक्षा प्रणालीले शत्रुतापूर्ण मिसाइल र ड्रोनको सामना गरिरहेको बताएको छ। कुवेतमा अमेरिकाका पाँचवटा सैन्य अखडा रहेका छन्।
वार्ता चलिरहँदा आक्रमण
यो आक्रमण विशेष रूपमा संवेदनशील छ किनकि अमेरिका र इरानबीच तीन महिनादेखि चलेको युद्ध अन्त्य गर्न अप्रत्यक्ष वार्ता भइरहेको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्ता टोलीलाई इरानसँगको सम्झौताको मस्यौदामा केही महत्वपूर्ण बुँदाहरू संशोधन गर्न निर्देशन दिएका थिए।
ट्रम्पले मुख्य रूपमा तीन विषयमा कडा अडान लिएका छन्:
इरानले भविष्यमा कहिल्यै पनि आणविक हतियार नबनाउने स्पष्ट लिखित प्रतिबद्धता
इरानसँग रहेको करिब ४०० किलो उच्च प्रशोधित युरेनियम हस्तान्तरण
स्ट्रेट अफ हर्मुजमा जहाज आवागमन पूर्ण रूपमा निर्बाध बनाउने
तर यी विषयमा वार्ता भइरहँदा नै अमेरिकाले सैन्य कारबाही जारी राखेको छ।
दुवै पक्षको अडान
अमेरिकाले आफ्नो आक्रमणलाई “आत्मरक्षा” को रूपमा प्रस्तुत गरेको छ भने इरानले यसलाई “आक्रमकता र युद्ध अपराध” भनेको छ। आईआरजीसीले अमेरिकी सैन्य अड्डालाई निशाना बनाएको दाबी गरेको छ, जसले क्षेत्रीय द्वन्द्वलाई थप फैलाउने जोखिम बढाएको छ।
मध्यपूर्वका कूटनीतिक स्रोतहरूका अनुसार, ट्रम्प प्रशासनले “अधिकतम दबाब” को नीति जारी राख्दै वार्ता टेबलमा बलियो अडान कायम राख्न चाहन्छ। तर इरानी नेतृत्वले यस्ता आक्रमणलाई “वार्ताको बन्दुकको नालमा” भनेर चित्रण गर्दै कुनै पनि सम्झौतामा लचिलो बन्न तयार नभएको संकेत दिएको छ।
यो घटनाक्रमले देखाएको छ कि मध्यपूर्वमा शान्ति स्थापना अत्यन्त कठिन बाटोमा छ। वार्ता टेबलमा बसिरहँदा एक पक्षले बम खसालिरहेको अवस्था कुनै पनि पक्षलाई स्वीकार्य हुने देखिँदैन।
अब प्रश्न यो छ – के यो आक्रमण वार्तालाई प्रभावित पार्ने रणनीतिक कदम हो वा युद्धलाई थप लम्ब्याउने पूर्वसन्ध्या? समयले नै जवाफ दिनेछ, तर अहिलेका लागि मध्यपूर्वको आकाश फेरि कालो बादलले ढाकिएको छ।
