काठमाडौ: गीतकार रामेश्वर के.सी.का गीत, गजलहरुमा प्रेम, प्रतीक्षा, पीडा, समर्पण र मिलनको आशाले भरिएका हुन्छन्। उनका शब्दहरूमा विरहको गहिरो अनुभूति पाइन्छ भने उनका यस्ता शब्दहरुलाई बबिना भट्टराईको स्वर र संगीतले अझ भावुक र जीवन्त बनाएको अनुभूति गर्न सकिन्छ । भर्खरै सार्वजनिक उनको गीत किन चलाउँछौ …ले प्रेममा परेकी एक नारीको मनोदशा, उसका अपेक्षा र उसको पीडालाई अत्यन्त मार्मिक रूपमा अभिव्यक्त गरेको छ। यो गीतमा एक समर्पित प्रेमिकाको मनोविज्ञान चित्रित गरिएको छ । उसले प्रेममा उपेक्षा सहन्छे, प्रतीक्षा गर्छे, आँसु बगाउँछे, विवाहको सपना देख्छे, र अन्ततः प्रियको अभावमा आफूलाई भित्रभित्रै जलेको अनुभव गर्छे। यहाँ प्रेम केवल आनन्दको विषय होइन, त्याग, धैर्य, प्रतीक्षा र पीडाको अर्को नाम बनेको छ। रामेश्वर के.सी. का शब्दहरूले विरह र प्रेमको गहिराइलाई सरल तर प्रभावशाली ढंगले अभिव्यक्त गरेका छन् भने बबिना भट्टराईको स्वर र संगीतले ती भावनाहरूलाई अझ सजीव बनाएको अनुमान गर्न सकिन्छ । यही कारणले यो गीत केवल सुन्ने सामग्री मात्र नभई प्रेम, प्रतीक्षा र समर्पणको एक संवेदनशील दस्तावेज बनेको अनुभूत हुन्छ ।
किन चलाउँछौ जहिले तिमीले निर्मम बोली,
आजै भने हुन्थ्यो नभन न भोली …
यी दुई हरफहरू छोटा भए पनि प्रेम, सम्बन्ध, पीडा, प्रतीक्षा र मानवीय संवेदनाको अत्यन्त गहिरो भाव बोकेका छन्। यसमा एउटा यस्तो पात्रको मनोदशा व्यक्त भएको छ जो आफूले अत्यन्त माया गरेको व्यक्तिबाट बारम्बार कठोर व्यवहार र पीडादायी शब्दहरू सुन्न बाध्य भएको छ । ऊ प्रेममा छ, तर त्यो प्रेमले उसलाई सान्त्वना होइन, बरु निरन्तर मानसिक चोट दिइरहेको छ । मानिसको शरीरमा लागेको घाउ समयसँगै निको हुन सक्छ, तर मनमा शब्दले पारेको चोट धेरै गहिरो र दीर्घकालीन हुन्छ । “निर्मम बोली” केवल कठोर शब्द मात्र होइन, उपेक्षा, तिरस्कार, उदासीनता र संवेदनाहीन व्यवहारलाई समेत हो । प्रिय व्यक्तिबाट आएका ती कठोर शब्दहरूले प्रेमीको मनलाई पटक पटक घाइते बनाइरहेका छन्। उसले प्रश्न गरिरहेको छ— यदि सम्बन्धमा माया छ भने किन यति निर्दयी शब्दहरू प्रयोग गरिन्छन्? किन प्रेमको स्थानमा पीडा र अपनत्वको स्थानमा कठोरता आउँछ ?
यो प्रश्न केवल एउटा व्यक्तिलाई गरिएको गुनासो मात्र पनि होइन, सम्बन्धमा बढ्दै गएको भावनात्मक दूरीप्रतिको असन्तुष्टि पनि हो । जब प्रेमिल मनहरू एकअर्कासँग नजिक हुन्छन् उनीहरूका शब्दहरू पनि धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। प्रेमको सम्बन्धमा कठोर बोलीले विश्वास, आत्मीयता र आशाको जगलाई कमजोर बनाउँछ।
गीतमा प्रतीक्षा र अनिश्चितताको पीडालाई चित्रण गरिएको छ । यहाँ कुनै निर्णय, सत्य, स्वीकारोक्ति वा बिछोडको कुरा लुकिरहेको छ । सम्बन्धमा कहिलेकाहीँ सबैभन्दा ठूलो पीडा अस्वीकार होइन बरु अनिश्चितता हुन्छ । जब कुनै व्यक्ति आज भन्नुपर्ने कुरा बारम्बार “भोलि” भन्दै टार्छ, त्यहाँ प्रतीक्षामा बसेको मन झन् झन् बेचैन बन्छ ।
“आजै भने हुन्थ्यो” भन्ने आग्रहमा साहस, स्पष्टता र सत्यको चाहना छ । पात्र भोलिको आश्वासनभन्दा आजको यथार्थ सुन्न तयार छ । चाहे त्यो कुरा सुखद होस् वा दुःखद, ऊ ढिलाइ र अन्योलभन्दा सत्यलाई रोज्न चाहन्छ किनकि निरन्तरको प्रतीक्षाले मनलाई थकित बनाउँछ, आशालाई कमजोर पार्छ र सम्बन्धलाई अझ जटिल बनाउँछ ।
यी गीति हरफहरूले एउटा गहिरो जीवनसत्य पनि प्रस्तुत गर्छन्, सम्बन्धहरू केवल मायाले मात्र टिक्दैनन्, त्यसका लागि कोमल भाषा, स्पष्ट संवाद र समयमै व्यक्त गरिएका भावनाहरू आवश्यक हुन्छन । कठोर शब्द र निरन्तरको टारटुरले प्रेमलाई बिस्तारै क्षय गराउँछ । मानिस कहिलेकाहीँ पीडा सहन सक्छ तर अनिश्चितता र उपेक्षाको बोझ धेरै समयसम्म बोक्न सक्दैन ।
अन्ततः, यी दुई हरफहरू प्रेममा परेको एउटा संवेदनशील मनको पुकार हुन् । यसमा प्रेमको आग्रह छ, पीडाको स्वीकारोक्ति छ, र सत्यको प्रतीक्षा छ। कविको पात्रले केवल यति भन्न खोजेको छ यदि केही भन्नु छ भने आजै भन, किनकि भोलिको प्रतीक्षाभन्दा आजको सत्य धेरै सहनीय हुन्छ; र यदि माया छ भने त्यसलाई निर्मम शब्दले होइन, कोमल भावनाले व्यक्त गर ।
तिम्रै सम्झनामा कति रोएका छन् यी आँखाहरू
मेहन्दी लगाई बसेकी छु लिई आउ डोली …
यी गीति हरफहरू प्रेम, प्रतीक्षा, वियोग र मिलनको आकांक्षाले भरिएका अत्यन्त मार्मिक अभिव्यक्ति हुन् । गीतका यी हरफहरूले एउटी प्रेमिकाको अन्तरमनमा वर्षौंदेखि थुप्रिएको पीडा, आशा र समर्पणलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गर्छन् । यहाँ आँसु र मेहन्दी जस्ता दुई प्रतीकमार्फत दुःख र सुख, वियोग र मिलन, निराशा र आशा यी दुई विपरीत भावनाहरूलाई सँगै उभ्याइएको छ ।
गीति हरफमा गहिरो वियोगको अनुभूति भेटिन्छ । हुन त आँखा शरीरको एउटा अङ्ग हो तर गीतमा आँखा मनका भावनाहरूको साक्षी बनेका छन्। ती आँखाहरूले प्रिय व्यक्तिको अनुपस्थितिमा अनगिन्ती रातहरू बिताएका छन्। प्रेमीको सम्झनामा रोएका आँसुहरू केवल दुःखका आँसु होइनन्, ती प्रतीक्षा, आशा, एक्लोपन र अधुरोपनका प्रतीक पनि हुन्।
मानिस जब कसैलाई सच्चा मनले प्रेम गर्छ, तब त्यो व्यक्तिको अनुपस्थिति पनि उपस्थितिभन्दा बढी महसुस हुन थाल्छ। सम्झनाहरूले मनलाई बारम्बार विगतमा लैजान्छन्। बितेका पलहरू, सँगै हिँडेका बाटाहरू, सुनिएका र एकअर्क प्रति बुनिएका शब्दहरू र देखिएका सपनाहरूले मनमा पीडाको पिरामिड बनाउछ । यही पीडाले आँखाहरूलाई धर्धरी रुवाउँछ। आँसु यति धेरै बगेको छ कि तिनको हिसाब राख्न सकिँदैन…
गीतको दोश्रो हरफले भावनाको अर्को संसार खोल्छ। मेहन्दी नेपाली समाजमा विवाह, प्रेम र नयाँ जीवनको शुभ प्रतीक हो। मेहन्दी लगाउनु भनेको केवल श्रृङ्गार गर्नु मात्र होइन, आफ्नो प्रिय व्यक्तिसँग जीवन जोड्ने सपना सजाउनु पनि हो। यहाँ एउटी युवतीले आफ्नो हातमा मेहन्दी सजाएकी छे, जसले उसको मनमा रहेको विवाह र मिलनको चाहनालाई प्रकट गर्छ।
“डोली” नेपाली संस्कृति र परम्परामा विवाह तथा नयाँ जीवनको प्रतीक हो। डोलीमा बसेर नयाँ घर जाने कल्पना प्रत्येक युवतीको भावनात्मक सपना पनि हुन सक्छ। यहाँ प्रेमिकाले आफ्नो प्रियलाई आग्रह गरिरहेकी छे अब धेरै प्रतीक्षा नगर, अब केवल सम्झना र आँसुमा जीवन नबिताउ मलाई आफ्नो जीवनसाथी बनाएर लैजाऊ ।
यी दुई हरफहरूको विशेषता के हो भने पहिलो पङ्कि्तमा पीडा र दोस्रो पङ्कि्तमा आशा छ। एउटा आँखाको आँसुको कथा हो भने अर्को हातको मेहन्दीको सपना। एउटा विगतको वियोग हो भने अर्को भविष्यको मिलनको आकांक्षा । यसरी गीतकारले एउटै क्षणमा दुःख र सुख, निराशा र आशालाई सँगसँगै उभ्याएका छन् ।
सामाजिक दृष्टिले हेर्दा पनि यी हरफहरूले नेपाली समाजमा प्रेम र विवाहको सम्बन्धलाई चित्रण गर्छन्। प्रेम केवल भावनात्मक सम्बन्ध मात्र होइन, त्यसलाई सामाजिक मान्यता र जीवनको स्थायित्वमा परिणत गर्ने चाहना पनि हुन्छ । प्रेमिकाले केवल सम्झनामा बाँच्न चाहेकी छैन ऊ आफ्नो प्रेमलाई वास्तविक जीवनमा परिणत गर्न चाहन्छे ।
अन्ततः, यी हरफहरू एउटा प्रतीक्षारत प्रेमिकाको मनको आवाज हुन्। उसका आँखाहरूले प्रेमको पीडा भोगेका छन् तर उसका हातहरूले अझै पनि मेहन्दीको रङ सुक्न दिएका छैनन्। ऊ विश्वास गर्छे कि एक दिन उसको प्रेमले पूर्णता पाउनेछ। यसैले यी पङ्कि्तहरूले प्रेमको त्याग, प्रतीक्षा, समर्पण र मिलनको सुन्दर आकांक्षालाई अत्यन्त संवेदनशील र मार्मिक रूपमा अभिव्यक्त गरेका छन्।
किन चलाउँछौ जहिले तिमीले निर्मम बोली,
आजै भने हुन्थ्यो नभन न भोली
प्रेमको संसारमा मिलन जति सुन्दर हुन्छ वियोग त्यति नै पीडादायी हुन्छ । गीति हरफहरूले प्रेमको त्यही गहिरो पीडा, अभावको जलन र स्मृतिले सिर्जना गरेको भावनात्मक विघटनलाई अत्यन्त मार्मिक ढङ्गले अभिव्यक्त गरेका छन्। यी पङ्कि्तहरूमा एउटा यस्तो प्रेमी वा प्रेमिकाको मन बोलिरहेको छ, जसले आफ्नो प्रिय व्यक्तिको अनुपस्थितिलाई केवल दूरीका रूपमा होइन, जीवनकै एक असहनीय पीडाका रूपमा अनुभव गरिरहेको छ।
प्रिय व्यक्तिको अनुपस्थितिले सिर्जना गरेको शून्यता र पीडालाई उजागर यहाँ उजागर गरिएको छ । प्रेम केवल भावनामा सीमित नभई सम्पूर्ण अस्तित्वसँग जोडिएको अनुभूति हो भन्ने कुरा प्रष्ट पार्छ। शरीर अर्थात् तन र भावना अर्थात् मन दुवै प्रियको अभावमा तड्पिरहेका छन्।
“जलेको छ” भन्ने शब्द अत्यन्त अर्थपूर्ण छ। यहाँ वास्तविक आगोले शरीर जलेको होइन, बरु वियोग, एक्लोपन, सम्झना र पीडाको अदृश्य आगोले मन र जीवन दुवैलाई पोलिरहेको छ। मानिसको जीवनमा केही यस्ता पीडाहरू हुन्छन्, जसको कुनै बाहिरी घाउ देखिँदैन, तर भित्रभित्रै ती आगोझैँ दन्किरहेका हुन्छन्। प्रिय व्यक्तिको अभाव त्यस्तै आगो हो, जसले बाहिरबाट शान्त देखिने मानिसलाई भित्रैदेखि जलाइरहेको हुन्छ । यो अभाव केवल शारीरिक दूरी मात्र होइन भावनात्मक रिक्तता पनि हो । पहिले सँगै बिताएका क्षणहरू, साझा सपनाहरू, आत्मीय संवाद र प्रेमका अनुभूतिहरू अहिले केवल सम्झनामा सीमित भएका छन्। ती सम्झनाहरूले मनलाई बारम्बार विगततिर फर्काउँछन् र वर्तमानलाई अझ पीडादायी बनाइदिन्छन् ।
“खरानी भए तिम्रै प्रेमले पोली” ले प्रेमको अर्को गहिरो पक्षलाई प्रस्तुत गर्छ। सामान्यतः प्रेमलाई शीतलता, आनन्द र जीवनको ऊर्जा मानिन्छ, तर यहाँ त्यही प्रेमले जलाएर “खरानी” बनाएको छ। “खरानी” शब्दले पूर्ण विनाश, समाप्ति र अस्तित्वको क्षयलाई संकेत गर्छ। यसको अर्थ प्रेमीले प्रेमबाट प्राप्त गरेको पीडा यति गहिरो छ कि उसको मन, आशा र जीवनका सपनाहरू सबै जलेर खरानी भएका छन्। यहाँ प्रेमलाई आगोको प्रतीकका रूपमा प्रयोग गरिएको छ। प्रेमको आगोले पहिले हृदयलाई न्यानोपन दिएको थियो तर समय, दूरी वा बिछोडका कारण त्यही आगोले सबै कुरा भस्म गरिदिएको छ।
गीतकार रामेश्वर के.सीं को यो गीति हरफमा एउटा अर्को गहिरो अर्थ पनि छ । सच्चा प्रेम गर्ने मानिसले आफ्नो सम्पूर्ण अस्तित्व नै प्रिय व्यक्तिलाई समर्पण गरिदिन्छ । उसले आफ्नो समय, भावना, सपना र जीवनका आकांक्षाहरु प्रेममा अर्पण गर्छ । तर जब त्यो प्रेम अधुरो रहन्छ वा वियोगमा परिणत हुन्छ, तब उसलाई लाग्छ कि उसले दिएको सबै कुरा जलेर खरानी भयो……
सामाजिक र मनोवैज्ञानिक दृष्टिले हेर्दा पनि यी हरफहरूले प्रेममा हुने भावनात्मक क्षतिको गहिरो चित्रण गर्छन् । मानिस जब कसैप्रति अत्यन्त गहिरो रूपमा जोडिन्छ तब उसको अनुपस्थितिले केवल दुःख मात्र होइन, अस्तित्वगत संकट पनि पैदा गर्न सक्छ । प्रेमले जीवनलाई उज्यालो बनाउन सक्छ, तर त्यही प्रेमको बिछोडले मानिसलाई भित्रैदेखि भत्काउन, तहस, नहस गर्न पनि सक्छ ।
अन्ततः, यी गीति हरफहरू प्रेमको त्यो पक्षका सशक्त अभिव्यक्ति हुन् जहाँ प्रेम मिलनको आनन्दभन्दा बढी वियोगको वेदनामा परिणत भएको छ । प्रिय व्यक्तिको अभावले तन र मन दुवैलाई जलाएको छ र प्रेमको आगोले जीवनका सपना र आशाहरूलाई खरानी बनाएको छ। यी पङ्कि्तहरूले प्रेम केवल फूलको सुगन्ध मात्र होइन, कहिलेकाहीँ जीवनलाई भस्म पार्ने आगो पनि बन्न सक्छ भन्ने गहिरो यथार्थलाई अत्यन्त संवेदनशील ढङ्गले प्रस्तुत गरेका छन् ।
बबिना भट्टराईले आफ्नै संगीत र स्वरमा सजिएका यी मार्मिक शब्दहरूलाई भिडियोमा केवल अभिनयका रूपमा मात्र प्रस्तुत गरेकी छैनन् उनले गीतका प्रत्येक भावलाई आफ्नो अनुहार, हाउभाउ, दृष्टि र मौन अभिव्यक्तिमार्फत जीवन्त बनाएकी छिन् । उनको अभिनयमा कृत्रिमता भन्दा अनुभूतिको गहिराइ बढी देखिन्छ जसले दर्शकलाई गीतको भावभित्र सहजै प्रवेश गराउँछ ।
गीतका शब्दहरूमा रहेको प्रतीक्षा, वियोग, प्रेम, पीडा, समर्पण र मिलनको आकांक्षालाई बबिनाले अत्यन्त संयमित र स्वाभाविक अभिनयद्वारा प्रस्तुत गरेकी छिन् । गीतको भिडियोमा विशेषगरी आँखाको भाषा उनको अभिनयको सबभन्दा सशक्त पक्ष बनेको छ । कतै टोलाइरहेको दृष्टि, कतै स्मृतिमा हराएको अनुहार, कतै आँसु रोक्न खोजिरहेको भाव र कतै मिलनको आशामा सजिएको प्रतीक्षाले गीतका शब्दहरूलाई दृश्यात्मक रूपमा बोल्न बाध्य बनाउँछ ।
“तिम्रै सम्झनामा कति रोएका छन् यी आँखाहरू” जस्ता हरफहरूमा उनको अनुहारमा देखिने पीडा केवल अभिनय जस्तो लाग्दैन; त्यो एउटा संवेदनशील मनको वास्तविक अनुभूति झैँ महसुस हुन्छ । त्यस्तै “मेहन्दी लगाई बसेकी छु लिई आउ डोली” भन्ने भावमा उनीभित्रको आशा, प्रतीक्षा र समर्पणको भाव अत्यन्त सजीव रूपमा अभिव्यक्त भएको देखिन्छ ।
बबिना भट्टराई स्वयं यस गीतकी संगीतकार र गायिका भएकीले गीतको अन्तरभाव, शब्दभित्रको वेदना र धुनभित्रको संवेदनालाई उनीले गहिरो रूपमा आत्मसात् गरेकी छिन्। यही कारणले उनका हाउभाउहरू अभिनयका लागि बनाइएका कृत्रिम मुद्रा जस्ता नदेखी गीतभित्र बाँचिरहेकी पात्रका स्वाभाविक अभिव्यक्तिहरू जस्ता देखिन्छन्, उनले शब्दलाई अभिनय गरेकी होइनन्, शब्दभित्रको पात्रलाई जीवन्तता दिएकी छिन् । उनको अभिनयको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको संयम हो । अत्यधिक नाटकीयता वा अतिरञ्जनाको सहारा नलिई सामान्य अनुहारका भाव, मौनता, आँखाको गहिराइ र शारीरिक मुद्राबाट उनले गीतको पीडालाई प्रभावकारी ढङ्गले प्रस्तुत गरेकी छिन्। यही सरलता र स्वाभाविकताले दर्शकको मनमा गहिरो प्रभाव छोड्छ ।
अन्ततः, बबिना भट्टराईको जीवन्त अभिनयले गीतलाई केवल सुन्ने सामग्रीमा सीमित राख्दैन बरु त्यसलाई हेर्ने, महसुस गर्ने र भोग्ने अनुभूतिमा रूपान्तरण गरिदिन्छ । उनको अभिनयले गीतका शब्दहरूलाई अनुहार दिएको छ, संगीतलाई संवेदना दिएको छ र पीडालाई दृश्यात्मक भाषा दिएको छ । त्यसैले यो अभिनय केवल दृश्य प्रस्तुतिको माध्यम नभई गीतको आत्मालाई दर्शकमाझ सजीव रूपमा पुर्याउने एउटा प्रभावशाली कलात्मक अभिव्यक्ति बनेको छ । उनको यो शसक्त अभिनयमा सौर्य तिरुवाले साथ दिएका छन् । म्युजिक नेपालको स्टुडियोमा प्रकाश खरेलले मिक्सिङ र मास्टरिङ गरेका गीतको भिडियोको कुशल निर्देशन केशवराज भटरटले गरेका छन् । गीत आरम्भ गीति एल्वम भित्र समेटिएको छ ।
भिडियो बबिना भट्टराईको अफिसियल युट्व च्यानलबाट सार्वजनिक गरिएको छ ।
भिडियो हेर्नुहोस् !
