आज देशभरि बिदा छ। तर यो बिदा उत्सवको होइन। यो सम्झनाको छ। मौनताको छ। रगतले लेखिएको एक वर्षको सम्झनाको।
सरकारले १८ भदौको मन्त्रिपरिषद् बैठकबाट २३ भदौलाई ‘जेनजी शहीद दिवस’ घोषणा गर्यो। आज त्यही दिन आएको छ। जेनजी आन्दोलनको एक वर्ष पूरा भएको छ। सडकहरू शान्त देखिन्छन्। तर मनहरूमा अझै गोलीको आवाज गुञ्जिरहेको छ।
यो आन्दोलन सामाजिक सञ्जालमाथिको प्रतिबन्धबाट सुरु भएको थियो। तर छिट्टै त्यो प्रतिबन्ध मात्र रहेन। राज्य सञ्चालनको शैली, राजनीतिक नेतृत्वको कार्यक्षमता, भ्रष्टाचार, नातावाद, बेरोजगारी, सार्वजनिक सेवा र अवसरको असमानताविरुद्धको आवाज बनेर फैलियो। युवाहरूले आफ्नो भविष्यको प्रश्न सडकमा ल्याए। उनीहरूले सोधे-हामी किन यति असमान छौं? किन अवसरहरू सीमित छन्? किन भ्रष्टाचार र नातावादको जालो यति बलियो छ?
२३ भदौको दिन संघीय राजधानी काठमाडौंको प्रदर्शनमा प्रहरीको गोली लाग्यो। उन्नीस जनाले ज्यान गुमाए। उनीहरूको रगतले सडक रातो भयो। भोलिपल्ट २४ भदौमा मुलुकभर विरोधको आगो फैलियो। दुई दिनको त्यो आँधीमा सुरक्षाकर्मी र प्रदर्शनकारी गरी जम्मा छयत्तर जनाको मृत्यु भयो। सरकारी र निजी संरचनामा आगो लगाइयो। देशले एउटा गहिरो घाउ बोकेर बस्यो।
आज त्यो घाउको एक वर्ष पुगेको छ। सरकारले सार्वजनिक बिदा दिएको छ। शहीदहरूलाई सम्झने औपचारिक दिन बनाइएको छ। तर सम्झना केवल बिदाले हुँदैन। सम्झना त्यसबेला हुन्छ जब हामी ती उन्नीस युवाको अनुहार सम्झन्छौं, जसले गोली खाइरहेका थिए। जब हामी छयत्तर परिवारको आँसु सम्झन्छौं। जब हामी सोध्छौं-उनीहरूले दिएको बलिदानपछि के परिवर्तन भयो?
जेनजी आन्दोलनले एउटा पुस्ताको आक्रोश देखाएको थियो। उनीहरूले भनेका थिए-हामी पुरानो शैलीको राजनीतिबाट थाकिसकेका छौं। हामीलाई काम चाहिन्छ, न्याय चाहिन्छ, समान अवसर चाहिन्छ। तर एक वर्षपछि पनि धेरै प्रश्नहरू अनुत्तरित छन्। बेरोजगारीको छायाँ अझै गाढा छ। भ्रष्टाचार र नातावादका कुरा अझै सुनिएका छन्। युवाहरूको आवाज कहिलेकाहीं फेरि दबिएको जस्तो लाग्छ।
आजको दिन मौनताको दिन हो। शहीदहरूको सम्झनामा। उनीहरूले रगतले लेखेको कथा पढ्ने दिन हो। उनीहरूले छोडेर गएको प्रश्न दोहोर्याउने दिन हो-के हामी साँच्चै परिवर्तन चाहन्छौं? वा केवल सम्झनाका लागि बिदा मनाएर अगाडि बढ्छौं?
काठमाडौंको सडकमा उन्नीस युवा ढलेका थिए। मुलुकभर छयत्तर जनाले ज्यान गुमाए। उनीहरूको बलिदानलाई केवल औपचारिक बिदाले सम्मान गर्न सकिँदैन। साँचो सम्मान त्यसबेला हुन्छ जब उनीहरूले उठाएका मुद्दाहरूमा काम हुन्छ। जब युवाहरूले फेरि सडकमा उत्रनुपर्दैन। जब अवसरको असमानता कम हुन्छ। जब राज्यले उनीहरूको आवाज सुन्छ।
आज जेनजी शहीद दिवस छ। देशभरि बिदा छ। तर मनभरि पीडा छ। रगतले लेखिएको एक वर्ष पूरा भएको छ। र प्रश्न अझै बाँकी छ-के हामी उनीहरूको बलिदानलाई सम्झने मात्र हो, वा त्यसबाट केही सिक्ने हो?
मौनतामा उत्तर खोज्नुपर्ने दिन आएको छ।
